Wednesday, October 17, 2018

Rosy K. Remsangpuii leh A Aw B.... Z


A Aw B hmanga thuziak tura in tih chu a har hmel ve det!

Aw mawi chhiar sen loh nei ila fak tawk ka inring lova, ka aw neih chhun lo mawi tawp se ka va ti em.

Bible hi kan lehkhabu ngainat ber a ni tak zet meuh angem, tih hi ka ngaihtuah rauh rauh tawh thin.

Chaw tha hi kan dam that lai ngei hian ei tur a lo ni. Dam loh leh ei that theih loh hnu-a in entir ain a sawt zawk.

Duhtawka mahni In a zai hi a va han nuam chiang tak!

Ek lung chungnun tum ang lek kan ni hian ka hre thin Siamtu mit hmuh ah.

FB ah hian ka hmingin fake account an siam. Ka lawm lo viau. Kan chhangchhe hle bawk. Manners hre lo lah kan tam. Whatsapp nuam ka ti ber tawh.

Glass no keh tawh zawm tum suh.

Ngaihzawng thlak zut ching hi luck na teh fung a ni ber lo. A tuiawm loh zawk.

Hlim i duh chuan midangte tanpui rawh.

In huat nan chuan hringnun hi a tawi lua e.

Jesus tih hi a ri in vawi tam tak lam mai rawh. Nangmah ah Pathian awmpuiina i feel thei ang.

Kawr var hlang hlak hi ka ha ngai lo, offwhite te a nih ngawt loh chuan ka inhmeh loin ka hre tlat.

Lerh chi hi an zahawm lova, an tuitang lo bawk.

Mipui an thuhmun fo thei lo.

Naupang ka ngaina hle. An mize tlang tak an nun chhuahpui hi mawi ka ti.

Oxygen man min dil lo hi mi rethei te kan vanneih zual na niin ka hria.

Pasal tur ka la hre lo.

Ruahsur hi nuam ka ti bon! Ruah a sur hian ka lung a leng veng veng thin.

Sam ka khuih ngai lo. Fai takin awm se, tawn tawp ila ka duh ber thin. Samkhuih ka nei lo.

Thudik vanga tawrh chu a pawi lo zawk.

Tthumal khawvela nei awm chun kan ni mai awm e. Chhuang ila, 'roh' viau ang u.

Upat hi malsawmna a ni. Mi tam tak upa hman lovin thlan ah an phum si a. Lawm rawh i kum a lo upat zel khan.

Vanramah rin loh deuh deuh kan la inhmu nawlh awm sia. Mak ti fe fe kan tam ngawt ta ve ang.

Zoram hi Korean, Vai leh Sap ho ram a ni lo. A chhiat leh kan mawh a nia, a that leh kan tan. Duhthlanna chu nang leh kei atan.

Tuesday, October 16, 2018

Thihna kawngkhar vawi thum kik tawh Tetei Ralte kamliam

Tunhnai deuh atang khan Mizo thalai leh tleirawl zingah chhan hrang hrang vanga rilruhah benvawn (Depression) nei a, hun loh taka mahni thu-a khawvel chhuahsan an awm leh zauh zauh thin hian zaithiam chuai thei lo Tetei Ralte rilru a tina ngawih ngawih.
Depression vanga rei tak lo talbuai ve tawh thin leh mahni intihhlum tuma vawi thum lo chechhuak tawh a nih avangin an dinhmun a hriatthiam pui rualin, mual liam ta tam takte kha chhan theih an nih ngei a ring.
"Depression hi mahni chauh chuan tawrh a harsa em em a, rilruhah lai taka Pathian auh hi a har ve thin a, a har lai tak te pawh a ni mai awm e. Pachang taka tawrh a, han tih tang tang a theih loh chângte pawh a awm.

“A taka tawng ngei tawh ka nih avang hian min hnem tur leh min tanpui tur hian mithiamte rawn a finthlak ber. Depression a nasat zual lai khan doctor thiam pan lo ila vawiin hun hi ka thleng ngai lovang. Damdawi tha tak tak leh Pathian thu-in min lo enkawl a, mi thusawite kan tana tangkai tura kan lo lak thiam hi a pawimawh ber a, tawrh tlawk tlawk khan awmzia a nei chuang lo," tiin a sawi.
Hetih lai hian inhnemna leh intawngtaisakna ringawt hi chuan a chhâwk lo hle tih pawi sawi nghalin, "Thiante'n min han hnem a, 'I tha ve leh mai ang' tih te chu a ri nawn tluk tluk reng a, mahse, min hnem theih loh chin a awm thei.
“Mahni nihna inhriatchian a, zah miah loh tur a ni a. Harsatna leh manganna te hi a chhâwk thei leh enkawl theite hnena thlen a, pan vat vat hi a tul a, hetiang hian ti thin sela chu thalai duhawm tam tak kha chhan theih an ni ngei ang.

Khua rei a ni ber lo
"Kan hrechiang emaw kan tih hi kan lo hrechiang lo hle a, 'Khuareiin min hnem mai ang" tihte pawh hi a tak ramah chuan a dik lo. Second 2-1 leka chhe rup thei kan nih miau avangin khuareia inhnem tir tumna hi chu a 'risky' lutuk a, a dik lo.
“Rang taka hahdamna (Immediate relief) a awm chuan inlakchhuah theih a ni a, a enkawlna lamah hian nasa taka kan inhnuh luh hi a tul hle in ka hria” tiin, thihna kawngkhar vawi thum kik hman tawh, Tetei Ralte hian a sawi a ni.


Engvang nge zaimite'n 'lar' an zawh loh fo??

Youth Idol chhul chhuak leh tun thleng pawha mi thinlunga tla na tak TBC Zaithanpuia chuan, "Zaimi tam tak hi thingtlanga seilian, chhungkaw harsa ve tak tak atanga chawr chhuak te kan ni a. Icon leh Idol ah te mite duhsakna leh khawngaihna vanga tling chho kan ni hlawm.

Pic courtesy: TBC Zaithanpuia fb

“Heti ni chung siin, intihsiak hun chhung zawngin ei tur ei sen loh, thawmhnaw hak sen loh-in min vur a, mahse khatiang reng kha a ni thei lova. Show a zawh rual khan a zo ve nghal duak.
"Mahni ke-a din a lo ngai a, mahni-a pen chhuah tak tak a lo tul ta a, hetah tak hian tam tak hi chuan kan zo ta lo ni berin ka hria. Rilru nghet tak put aiin high class-ah an indah nghal a, tawng tu huat thu suh ah, kum 2-1 em pawh a ral hmâin an chuai ta zel a, a pawi hle. Mahni nihna leh chhungkaw dinhmun dik tak hi hriatchian a ngai a, chu ti lo chuan lar hi chhiatrupna thlen thei thil hlauhawm tak a nih theihna lai a awm," tiin TBC-a hian a sawi.

Tah a tul leh thin
A hun hmasa lam a hrechiang a, chhungkaw rethei leh harsa tak an nihnaah hringnun hi a phák ang tawkin a thlir. Mahni nihna ang lo puia lan leh khawsak a duh lo. Hei hian thui takin a kaihruai a, mite duhsakna a taka a hmuh thinna leh malsawmna tam tak a dawnna chhan pawh a ni awm e.
Hetih lai hian, mihring a nih ve na laia rilrunat leh rilru hrehawm taka a awm châng pawh a awm fo.
TBC-a chuan, "Rilru na thei vek kan ni a, kei phei hi chu mei nei deuha min tih chângte hian ka rilru hi a na ve hle thin.
'Mipa ka nia lawm le' tia han chet rup rup duh mai na te, 'Ka hneh tur' tih hriat sa ngawih ngawihte laka inphah-hniamte hi thil har sa tak niin ka hria. Mahse, kawng engkimah a theih ang anga insum a, inphahhniam hi tul tlatin ka hre bawk si a ni,"
"Dinhmunin a zir lohin emaw chhungkuain a zir ngang loh chuan thahnemngaih luat angte hian rilru nat chângte a awm lo thei lova, mittui hi a tla ve fo thin," a ti a ni.

Monday, October 15, 2018

Bethsy-i'n zawhna chhan châkawm loh a chhâng

Naupangté a nih lai atang tawha zaithiam hriatlar a ni a, nula puitling tak a nih hnu thleng pawhin he a nihna hi chhuanawm takin a vawng chhunzawm zel. Lung delh lo, thing delh lova seilian na na na chu zawhna chhan nuam lo nia sawi thin lakah a mikhual bik hauh lo.


A kutah innghat
Hlim thei tak leh a bula awm nuam khamawm lohva sawi thin Bethsy hian chhungkhat laina, thiantha leh ngamtlak deuh te hnen atangin, "Pasal nei tawh rawh, i senior tan tawh a nia' tih zawhna hi a dawng lo bik a ni lo. Heti ang zawhna a lo rik tawh chuan, "Lalpa'n tul a tih chuan ka tana ruat chu kan la nei ve ang chu, ka ti mai zel," tiin nimin tlai khan a sawi.
Heng zawhna te i hlimpui nge, chhan nuam vak lovah i ngai? Dawnsawn nuam ti nge ti lo? tia zawhna erawh, "Min zawttu azirin a hlimawm leh hlimawm vak loh châng a chhan a awm thin. Mahse, heti thawra inzawh thin emaw in suggest/advice thin hi chu a fuh ber vak lo. A chhan chu, miin enge a nunah a tawn tawh leh a phen (behind the scene) kha kan hriatpui vek si lova, inzawh tam vak loh hi a tha viau ka ti, keimah chuan," tiin a chhâng. 'Fiamthu tak tak ang a nih chuan thuhran ni se,' tiin a belh zauh bawk.

Thil buaithlak
Mizo society-ah hian a hmei a pa in, heti ang thila inzawh leh infiam kan uar i ti em? Tha i ti nge, ti lova tih chungchang pawh chhang nghalin, "Uar tehreng mai. A bik takin, tlangval aiin nula senior lam kah hi kan uar zual niin a lang. Han huat ngawt dawn a, huat tham si lo, ngaihzam dawnin rilru takin a ruka zahna leh nuam tih lohna a la awm thei tho bawk.
"Chuvangin, tu emaw kamchhe tleuh nan ang hrima nula senior emaw tlangval senior deuh a kan hmuh leh hriat te nupui/pasal nei tawh rawha, kan inti ve sek zel hi chu a dawngsawngtu tan ngaihthlak a nawm loh bakah mi rilru a ruikin kan lo hliam palh thei. Chuvangin, hemi kawngah hi chuan kan fimkhur thar a tha," a ti.

Sunday, October 14, 2018

Ka hringnun lamtluang: Vanlalsailova

Pianpui unau hmeichhe pali ka nei a, mipa an awm si lovah chuan ka pu chu a mangang hle a. Beidawn tawp hnu-ah kei hi siam ka ni. An dilna chhannaah ngaiin, ka naupan lai atang tawhin ka nu leh pate hian Pathian hnenah rawngbawltu, Pastor ni turin min hlan nghal a.


A khuh hawnna
West Phaileng-a seilian ka ni a, thingtlangah hun tam zawk ka hmang a, dinhmun a lo phet bawk nen chuan hmalam hun atan beisei a chau hle a, thil ropui tak duan a har. Aizawl kal te chu... kum khatah vawi khat pawh kan kal ngai lo. Sikul ah zirtirtu te’n ‘Aim in life’ min zawh paw’n, ‘Pastor’ ka tih loh chuan, ‘Forest officer’ tiin ka chhang mai thin. Hei pawh hi duhthusam mai a nia, a taka thlen theih pawh ka inring lo.
Zirna lamah chuan ‘a lai hawl’ vel hi ka ni thin a, sports lamah chuan High school pumpuiah captain te ka ni a. Football, Volleyball ah te pawh captain te niin Badminton-ah pawh middle sikul kan kal lai chuan ka champion tawh a. West Phaileng pumpuia GS player te hial ka ni tawh bawk.

Bawng sikul hla leh VTR
Zai hi zaina chang ka hriat atangin ka zai tan a, thiante nena han zai ho dal dal pawh hian thiante hi an ngawi that zel a, ‘Engatinge in ngawih tlat zel a’ tia ka han zawhte hian, “I zaithiam em a, I aw a nalh bawk si a. kan lo ngaithla mai a ni,” tiin an sawi thin. 1997 kum khan YMA local rising day-ah thiante ho nena kan phuah, ‘SP’ tih leh ‘Bawng sikul’ hla chu kan sa a, mipuiin min lawm hle a. Kan hotupa berin, ‘Ka dawn thin.. oh! a sang lutuk’ tia hla a lak san em avang khan an nui dur dur mai a, Chutah, ‘Pa Sai, kha han la zawk teh’ tiin guitar chu min awrh tir ta nghal a, kan han zai ta tak tak mai chu hall khat tlat mipui kha awmngaihna an hre tawh lo a ni ber.
Tlang venga awm kan nia, fiamthu duh ve ngang kan ni bawk nen. Bawng awm miah lo kha, Putar pakhat Pu Chhawntluanga chu Bawng Sikul headmaster kan ti a, keini hi ‘naupangte leh zirtirtu’ tiin sikul kan din der ve a. ‘Aw bawng, aw bawng min tihlimtu, ka chhuang zel ang che West Phailangah’ tihte chu kan tuipui ber a ni thin.
Heti ang hun lai vel hian VTR (Vocal The Risk) band kan din ve a, khata tang khan ka nun hi a risky chho ta ni berin ka hria, tun thleng pawh hian zai dawn leh thil tih dawng reng reng hian inpuahchah lawkna pawh a awm hlei thei lova, a dawn hnaih lamah a tlachawp leh rilru a awm ang ang khan ka chet chhuah pui ta mai thin a ni.

Chhungkaw rethei tak
Kan chhungkaw khawsak phung kha a lungchhiat thlak hle a; lei chhuat, a bang dap, a chung rangva tlem, a rel thingtuai leh a ban kha thing lian deuh hi a ni leh mai a. Ruah a sur te hian Inchhungah a far zawih zawih thin. Chhungkaw vei mi ka ni a, daikal In chhe lutuk te hi ka vei hle a, daikal laia lehkha chhiar ka chin chhohna chhan pawh hi khatih lai huna ka rilru hah lutuk leh hrehawm ti lutuk theihnghilh nan tithin kha ka ni. Mipa awmchhun hian engtinnge kan chhungkua hi ka khai din theih ang? Thenawm te’n electric an han chhit en tliar tliar laiin kan Inah chuan khawnvar kan chhi ve thung a. Ka u te hi khaw khat nula hmeltha a an sawi an nih ve avangin inleng hi kan nei deuh reng thin a, ka nu hian kuhva leh zialte zuarin hawker a ni thin. In chhe em em mai a, inleng an awm laih laih changte hian hrehawm ka ti thei hle a, parda chhe zet mai kan neih chhun kan han zar a, han hawi vel ila, thil chhuanawm han tihtur reng reng awm lo hnuaiah chuan kan cheng chu a ni a. Rilru hian hmalam thui taka hi a ngaihtuah ngam ngang lo a ni.
Hetih lai vel hian ‘Bangladesh thak’ an tih kha kan unauin kan vei ve a, kan taksa pum a thak chhuak vek a. Ka pa hian zantin sahbawn sen nen min bual thin a. Sahbawn phul te hi hrufai mai loin zankhuate hian kan inchiah a. Inenkawlna tur pawisa kan nei si lo. Zanah ka pi pawnpui, ka nuin a chhawm chu sinin kan unau za chuan kan mu dal thin a ni.

Duhzâwngin duh lo
Tleirawl chhuah tirh pawh hian a hmingin hmel duhzawng leh min lo duhdertu te pawh an awm a. Mahse, dinhmun avanga min hnartu hi an tam ve hle a. Insitna avangin engmah hi ka sawi ve ngam lo thin a. Star te bulah ngam leh ngam loin kan tawlh hrut hrut a, ‘Min rawn nuih hun tur’ thlir rengin a khat tawkin kan han en leh zauh thin bawk a. Kan duh ngawih ngawihte leh an bialpate an han thut dun tawh phei hi chuan... kan chang ve dawn lo tih kan hre kar mai si a. Rilru hrehawmna hlirin ka tleirawl hun kha ka hmang a ni. Hmangaihna lam ah hrim hrim hian ka chetha ngai lova, chetchhiat hi a tam zawk.

Pulpit tlangah a ding ta!
Kum 10 mi lek ka nih lai hian Dampui-ah speaker Lalsaikhuma te nen rawngbawlturin kan kal a, zan khat chu kan thlenna in neitu Upa Rinthanga chuan, “Sailo, zanin chu Speaker in thu a sawi hmain min.5-10 chhung vel hun i hmang dawn nia,” min ti ta a. ‘Aih’ tih kha a ni chiah bawk si lo, chaw ei pawh a tui lo chawpchilh nghal a, thu han sawi tur chu thih hreh hian ka hreh tak meuh a ni. ‘Engnge ka sawi tak ang?’ tiin ka inngaihtuah nasa mai a. Tichuan, zan a lo thleng ta a. Pulpit tlang atang chuan Galatia 5:1-a “Bawih ni lo turin Krista chuan” tih kha changthlanah hmangin... khawvel tawp hnaih tawh zia te, HPC in an kah... a thih hnua van ram fang police inspector chanchin te chu ka han sawi chho. Pulpit tlang ka han chum hlek tawh hi chuan an nui leh hak thin a, mipui pawh khan min lawm ve hlein ka hria. A thu hrimin, Pathian zarah naupan tet atanga ‘Langsar’ an tih ang chi hi ni vein ka inhria a, Aizawl a sikul ka luh tirh pawh khan mi dangte chu, ‘Hmelthat vang te, hausak vang te, lehkha thiam vang tein an langsar thin a. Mahse, kei erawh chu ka bula awm hi nuam an tiin, chawlh laite hian min bawr ve laih laih thin a, ka ti ti kotlangah hian an hlim thei hle, chibaitu pawh ka tawng nasain min chibai luih luih thin. Tunah pawh hian kha tih lai hun vel kha mitthlaah hian a la cham reng a ni.

Retheih lehzualnaah
1998 khan Muma School, Armed vengah ka kal a, 1999 kum khan West Phaileng-ah chhuk thlain ka chawl lai lawk a. Ka pa chuan leilet-ah min thawh tir ta mai chu.. tuar zuau ve chi ka nih avang hian ka ti hlei thei tlat lo mai a. Heti chung hian matric chu mak tak maiin kan zo ve thei ta hram a, khawtlang mak tih a tling hial. Aizawlah hian ka cousin te bulah hun engemaw chen ka awm a, mahse ka cousin hian min boral san tak avangin Chanmari-a a best te bulah ka insawn leh ta a. Mi Ina awm ka nih avangin inthlahrun a na thei hle a. Nau ek suk, bungbel nawh leh insuk chitin reng ka khawih vek a, khatih lai khan Modern sikul ah lutin function ilo velah hian ‘Desparado’ tih hla hi ka sa thin. Class-XII exam ka chhan dawn hnaih hian ka kal na a chhuak leh ta tlat mai a, khawiah mah chesawn thei loin khum betin ka awm a. Ka cousin nau hi lo kalin History chu chhiar ri turin ka ti a, min han chhiar sak ve mai bawk a. Mahse, kei lah Saptawng thiam tha fum fe lo, mi chhiar ringa by-heart tum chu a tihchi loh hle a, exam thei lo pawh ni ila, sikul-a va inlan hrim hrim kha an tih avangin ka va inlan ve a. Mahse, ka fail ta tho a ni.

W. Phaileng tlangval invawrh dawn ta
Laipuitlang-a ka cousin te bula ka awm lai khan Vulmawi Collection Vol.5 ah khan ‘Zoram Țang Fan Fan’ tih hla kha ka sa a, khata tang khan Pu. C.Dina hian a rukin min lo zawng daih tawh a ni awm a. West Phailenga MZI khawmpui lian nghah a nih tum khan kan inchhar chhuak ta a, interview te min neihpui hnu chuan theih tawpa min puih a inhuam thu min hrilh nghal a. Tichuan, Chhinga venga insawnin an In ahte chuan ka chuangkai ta zak zak mai a. Programme hrang hrangahte zaiin ka zui tan ta a, Central Jail-a independence day an hman tum khan, ‘Derna Anka’ tih hla kha ka sa a. Ka ngaihah chuan, ‘KHAWVELA KA ZAI CHHIAT BER’ tia mahni inen pawha thlan tla nghal zawih zawiha kha Mizoram mipui hmun thuma then hmun khatte chuan min lo hmelhriat tan ta reng mai a, kha khan tun dinhmun ka thlen theihnan kawng a sial ni ta berin ka hre hial. Mi Inah kum thum ka awm hnu, a thla thumna ah chuan miin min hre ve tan ta a ni. February 19, 2003 khan NGTV nen Lunglei-ah concert hlawhtling tak kan neih hnu khan Lelte in concert report an pe tha thei bawk a, min hre lar ve tawh viau a. Mahse, Aizawl ah erawh chuan min hre lutuk rih lo naa, boruak erawh a tha tawh hle. Tichuan, Chapchar Kut ah khan kha boruak kha a alhchhuak tak tak ta a, Zoram pumah hriat ka hlawh chho ta a ni.

Indawr tanna leh mittui
Album kan han buatsaih chhoh dawn khan Pu Dina hian, “Sailo, Rs 8000 pek che a, a master leisak nge i duh a, album pakhat zela Rs. 5 hlawh?” tiin min zawt a. Kha tih lai khan album flop a tam hle a, ka album ah pawh hian beiseina a sang bik chuang lo. Copy 500 pawh hi a ral thei ang em tih laia album pakhat zela cheng nga lo ei chu a tihchi loh bakah chhungkaw rethei tak tan chuan cheng sang riat hi lak mai a tha zawk ang tiin thu kan tithlu ta a.
Cheng sangriat ka dawn atang hian sneaker ka lei a, a dang zawng chu, kan te ber hnenah, ‘Dan khatna a pasal i neih phawt chuan a senso tul ang zawng zawng ka tum sak vek ang che’ ka lo tih tawh avangin hemi tuma an inneih hian album atanga pawisa lo lut chu a zo leh nghal diak a, engmah chan a lawi ka nei tawh lo a ni.
Tichuan, debut album, ‘Zoram Tang Fan Fan / Derna Anka’ tih chu November 7, 2002 khan tihchhuah a lo ni ta a, hemi hnu hian hlawh tlem te te neiin hmun hrang hrangah ka zai thin a. Ka zai tam he hu angin pawisa lut erawh a tlem thei hle. Masi hnaih dawn te a nih avangin ka nu chuan, “Mama, i zai hlawh atanga i pawisa hmuh te kha lo khawl tang tang thin ang che,” tiin min chah a. Hemi kum, West Phaileng-a Masi hmang tura ka chhuk thla chu Rs.700 chiah ka neih avangin a tlem ka ti a, ka zak ngawih ngawih bawk a. In ka thlen chuan ka nu hnenah zak chung chungin pawisa chu ka pe a, “Mama, a van tam em em ve! Pathianin Masi chhung thlaphang lotea kan awm theihnan min pe a nih hi” tia a han sawi chhuak ta mai chu ka mittui hi a sur thla nghal zung zung a. Bedroom lamah tlanlutin ka tap nghal ta zawih zawih a. Chhung inkhawmnaah chuan ‘Pathian hnenah In tihzau (extend) na tur i dil ang u. Inchhung lam a theih loh anih pawhin ‘Choka’ tal hi’ tiin tawngtaina kan nei a. Ka nu thusawi kha mak ka ti lutuk a, eng tihtham mah nilo pawisa tlem te chunga a lawm thiam em em khan mittui a kothla nasa hle.

Chenna In atan fehchhuak
“Chenna tha si lova mi a rawn inchei chhuah chuan a mawng a hlim a ni. Chenna In tha tak nei si a, slipper khing lo bun chhuak chuan a nihna a zahpui tawh lo” tihna a ni. A tawi zawnga sawi chuan a ‘confi’ hle tihna a ni mai. Choka lamah ka chhungte chuan chawei turin an phei sang sang tawh a, mahse kei chu khup bawh meuhin ka tap zawih zawih a, ka nu chuan, “Mama, chaw kan ei, lo phei thuai rawh. Chawhmeh a tam lo a nia,” a tih lai te chuan ka mittui hi a sur nasa lutuk a, an hriat ka hlau bawk si. Kan chenna in chhe lutuk avang hian vawi duai lo ka mittui hi a lo tla tawh thin a ni.
February 19, 2003 khan Lungleiah show kan va nei a, Hemi tum hi chuan zan khatah Rs 3000 a ni a, zan khatna hlawhtling taka kan neih zawh hnu hian a zawna zan thum neiha Rs 9000 hlawh chhuah ngei ka tum ta a, zan hnihna ah hian RTP Cinema hall khattlat mipui an pung khawm a. Zan thumnah chuan entur an awm tawh lo mai ang a, kan tih laiin a mak a makin mipui an lo pungkhawm leh a, zep lovah chuan kei pawh ka chau tawh lutuk a, mahse Rs 9000 hlawh ngei kha ka duh bawk si a, tichuan harsatna em em awm loin a zanthumna pawh hi kan tlingtla thei ta hram a.

Zan thum + Rs 9,000
IB-a kan innghah tum hian NGTV chu suitcase pathum nen a rawn inchhawp riap mai a, kei erawh boot sen lawk ber bur, cheng 500 man, Jeans tight tawk pakhat, T-shirt sen (album cover a mi kha), Leather jacket a nghawng hmul (duplicate) mawza pawh bun khat chiah, inthlakna turin t-shirt pakhat chu ka nei ve bawk a. Mahse, ka lawm ve hle tho. A chhan chu, ka kutah hian Rs 9000 a awm a ni tih ka hriat avangin thawmhnaw tihvel kha a lang tawh lova, haw thuai thuaia chhungte hmuh hlan ka nghak hlel em em mai a, Rs 700 pawh tam an tih si chuan, Rs 9000 chu an van hlimpui dawn em... choka tal chu kan extend thei tawh ang chu maw tiin ka hlim ve hle.
Aizawl ka han thleng chu thiantha leh chhungkhat lainate’n min lo lawm sap sap hlawm a, concert boruak vel ka han hrilh hlawm bawk a, kan nui dar dar mai a ni. Aizawlah hian rei pawh awm hman loin West Phaileng lam pan chuan ka chhukthla lehnghal a, Sumo ah ka cassette chu kawngtluanin an play a, kan kawt chiahah a han ding a, intha zo tak mai hian sumo atang chuan ka zuangthla a. In chhung leh pawnah te chuan mi an lo pungkhawm ve nasa mai a, tun hma zawnga thiante zingah pawh Luck lo bon lutuk thina kha fiamthu duh tih takah ka’n hawi champ thar kual ve leh a, ka nu hnenah chuan, “Ka nu, kha.. han chhiar ta che” ka han ti a. (Motor chuan man leh Aizawl-a ka chhungte hnenah pawisa ka pekte avangin Rs 9000 hi a kim tawh lova, Rs 7000 vel ka thlenpui) Ka nu’n a han hmu chu tam a ti em em mai a. Tunah chuan kan In pawh tlemin kan thuamtha thei tawh dawn ta! A zavaia cheithatna erawh hi chu Aizawl-a rei fe concert ka neih hnu-ah chauh kan puitlin thei hram a ni.

Lak luh awm ta lo chu...
Tihian ka ngaihtuah thin... concert pawh hmun hrang hrangah te neiin zan khatah sing chuang pawh lalutin dinhmun pawh a tha chho viau a, mite pawhin hausa tawh viau turah pawh min ngai a. An thlirna atang chuan a dik a ni.
Mahse, rethei sa a piang, ba rulh ngai, ei leh in a lo ngai leh a, chhungkua tihchangtlunnan hman a lo ngai leh bawk a. Lakluh engmah awm bawk si lo chu pawisa lut hmasa apiang heti ang hian tihral ani thin a. Kei pawhin mak ka ti a, zep lovah chuan ka pawisa lakluh hi a tam hle tih pawh ka hria.
Kar khat chhung rigawta nuai khat ka lakluh tum pawh hi a tlem lo. Ka nu hian, “Mama, tunkar chhung hian nuai khat i lalut tawh e,” tiin min hrilh thin. Mi min rin dan ang em chuan hausa lo mah ila, min hmuhsitna tur daltu a ni zawk ta hlauh mai a, a lehlam taka thlir chuan a lawmawm tho mai.

Dinhmun avanga hnawltute kha...
Țawng mawi lo ni suh se, kan tleirawl chhoh tirh laia min hnartu te pawh tun hnu-ah inhmu lehin kan intawng leh thova, mahse, an lakah rilru chhia ka pu lova, ‘Khaw'nge ka’n bei thar leh teh ang’ tia thungrulh tumna ka nei lova, tha takin kan awm mai a ni. Enviroment leh dinhmun a zir hian ngaihdan leh khawhmuh dan hi a dang vek thei ani tih hi a dik hle. Keimahah hian chiang takin a thleng a, dinhmun a chhiat meuh chuan zahawm taka awm a theih lova, mi zingah pawh mahni leh mahni insitin kan kun tlawk tlawk thin zawk a ni.

Champhai nghawr nghing
Hmun hrang hranga concert ka neihnaah sawi hmaih hauh loh tur chu Champhai concert kha a ni a. Kha boruak khan min vawrh lehzual nite pawh hian ka hria a. Zan thum neih tura ruahmanna siam a niin zankhatna phei chu a hit tawp a, boruak pawh a sang hle. Zan hnihnaah erawh ka che chhe hle thung a. Ka zai hma lawkin ka kal nâ chu lo chhuakin ka mangang hle mai a. Damdawi ei thin kha ka kawl tawh bawk si lo, ni danga ka ei ngai loh damdawi mum hnih ka han hmawm chiah tihah ka buai tan chu a ni reng mai a. Hall khat tlata mipui pungkhawm, pawn lamah pawh chuti bawk.. mipui innek nasat lutuk avanga buaina chhuak leh khawi maw laia lo insual tawk nen.. a țhen phei chuan hall chung khuhna te pawh lakthlak an lo tum hial a ni awm e. Ka zai laklawh lai chuan dang a rawn ro nghal a, hla 7 chu ka sa zo thei hram a, a bak chu a ngaihna a awm tawh lo. Ka zawi vek a, damdawi kha a chak em avangin ka lo rui reng chu niin, duh angin mipui pawh ka hmachhawn thei lova, tun hnu-a an sawi leh danin, “Zan hnihna ah a sexy lo zawk” an lo ti a ni awm e.

Zan hnihna 'Hot' tâwk lo
A zankhatna ah kha chuan kei pawh ka tang a, a sexy thei ang berin ka inlan a. kawr zipper ka han zip thla a, an țe tuar tuar a, ka’n zip chho leh a, an haw haw leh dur dur bawk a. A khat tawkin flying kiss ka’n pe bawk a. Mitmeng hrim hrim pawh kha a sexy thei ang ber a nih tawh avangin mipui boruak kha duhthusam piahlam a ni. Heti ang hi a nih tak avangin zan thumna tur erawh DC in concert neih chhunzawm a remti tawh lo tlat mai a, a chhan chu mipui boruak a san tawh em avangin thil pawi thleng thei a ni a, buaina a chhuah a hlauhawm em avangin cancel a ni ta a ni.
Mahse, zan thumna chu, a tawp zan a ni bawk a, concert kalpui a nih theih nan keimah ngei pawhin DC chu ka ngen ngawih ngawih a, mahse tihhlawhtlin a ni ta lo a ni. Champhai boruak kha a tha hle mai a, KTP committee pawh an țhu rei thei tawh lova, thusawitu pawhin rei tak an sawi țha thei tawh lova, kohhran inkhawm leh thiltihna hrang hrangah harsatna thlentu ni anga ka lang erawh kha chu pawi ka ti a, kha boruak kha a nat em avangin tihngaihna a awm ta ngang lo a ni.
Concert a theih dawn loh avangin hall-a banner te chu an la thla a, kei pawhin kil khat atang chuan mittui tling puau chung hian ka lo thlir a, chau hle mah ila, mipui duhdan kha kalpui ka châk em a, mahse a remchang thei ta lo a ni.

Thah a vauna dawng ta!
Zoram dung leh vanga mite’n min hriat lar tak tak hnu, Chhinga venga mahnia In ka luah tirh khan thaha vaunate hial ka dawng a, min vautute nen hian kan inbe fuh chiah lova, ka awm loh hlan hian ka chhungte an lo hrilh a, vawi khat mai pawh a ni lo a ni awm e.
Hemi hnu atang phei chuan ka fimkhur chho viau mai a, caller ID (rawn phone tu number hriattheihna) a la awm loh avangin han tihngaihna vak a awm lova, min vengtu han ruat pawh kha a ni chiah bawk si lo, min itsikna vang pawh a ni thei a, khatih lai kha chuan rilru chu a hah ve duh khawp mai.
Ka lar chhoh vanglai tak khan kei pawh ka buai a, mi tu tu te emaw pawh an buai hle a ni ang, nupa ințhen pah tih te, lehkha pawh thlak tihte leh pa ber in nu ber a khawih tih te kha thu dik vek a ni. Heti ang lam hi a thleng nual a, a hriat pawh hriat ngam loh chi pawh a tam khawp mai. Mahni pawha pawi tih leh hrehawm tih ngawih ngawih chang hi ka ngah thin hle a, kei a kara tute emaw an lo buai a, kut inthlakna te, chhungkuaa innghirnghona te hial a chhuak ta kha pawi ka ti a, inthiamlohna nasa takin ka khat thin.
Ei leh in te a tha chho va, mahni pawh in fit veh vawh tak han nih chhoh takah chuan thlemna chi hrang hrangin min bawhbuai nasa hle a. Kha tih laia ka thil tawn tur ang chu mi tam zawk hian an rin hriat theih mai chuan ka ring. Mak tak mai chu, sex lama kha ti em em a ka insum thei kha mak ka ti hle a, a chang chuan tite hian ka ngaihtuah hial thin, ‘Khatiang thil kha Gospel ka sak hnu-ah hian tawng leh ta ngat ila, ka insum zo lo hial ta ve ang,’ tiin. Lengzem huanga ka awm lai khan ka tawngtai nasa hle thin a, ‘Faktea aia ka tawngtai tlemna bik tur ka hre lo’ te pawh ka ti ve hial thin. Zun ram thiarna ah te leh mahni chauha awm mai mai lai pawh hian ka tawngtai ngat ngat thin a, Sachin ka ei ringawt pawhin keimahah inthiamlohna nasa tak lo lut nghalin, Pathian hnenah ngaihdam ka dil nghal thin a ni.
Hmeichhiain min han bawr nak nak lai te kha thlemnaah kan ngai phal lova, luck vang liau liauah kan ngai thin. Intih theih nan taka lo hman mai pawh kha thil harsa a ni reng reng lova, kan tana zan khat thil thu leka inphal an tam em em a. Mahse, sawi tawh ang khan heti ang lamah hian insumna ka nei tha hle mai a, a changa han kiss zuai ang chi te hi chu sawi ngai lovah dah ta mai ila, amaherawhchu, hei pawh hi a tha ka ti ber lova, mi pakhat ka fawh ringawt pawh hian ka rilru hi a na leh ngawih ngawih thin a, a tawpah chuan mahni inthiamlohna in ka khat leh ta nghal thin. Tu te emaw va tihchhiat tumna leh an nun kawng tikhawlo tura chet lak hi ka thei lo.

Kir zai i rel lon'g maw...?
Chhinga venga kan awm lai hian ka thiannu pakhatin, a bialpa nena a inkar thu min hrilh a. An inhmangaih em em a, mahse ințhen a ngai ta si. La induh ru ve ve mahse, bul țan hmasatu nih kha an hreh dun ve ve a, kawnga han inhmuh changa an laih dun zia te thlengin min hrilh a. Chu mi hmang chuan he hla, ‘Kir zai i rel lon’g maw’ tih hi a lo piang chhuak ta a. Kei pawh hian mak ka ti a, heti ang em ema a thluk leh hla thu inphuah mawi hi awihawm loh ka ti ve hial.
Album pakhatna a reh deuh hnu khan he hla hian min vawrh chho leh niin a lang a. Tin, sawi hmaih hauh loh tur chu, ka thiannu leh a bialpa te hi tunah chuan nupaa insiam tawhin, fate pawh pahnih lai an nei tawh nghe nghe a, he hla hmang a ka ko chhuah sak tihte paw’n a sawi theih ang chu.
‘Kir zai i rel lon’g maw’ hi Hindi te in ka dah hman hial a, mawi tak a ni. Ngaithla tawh te paw’n țha an ti hle a, MTV leh Channel V lamah pawh dah se, a hit ngei min beisei pui bawk. Vai rama kan zuk kal pawh khan ‘Pal’ kha ka sa a, Vai ho pawhin mawi an ti a, an zaithiam chhuan vawr ber ai pawh khan thiam min ti zawk tlat mai a, tihchhuah ngei pawh an duh. Mahse, contract ka sign tak loh vang mai kha a ni a, han ngaihtuah kir leh chang hi chuan a uiawm duh ang reng khawp mai.
Ka nun a thlemna awm nasa ber pawh, tunlaiah khawvel hi nasa takin a inhawng tawh a, National-ah pawh invawrh theihna remchang a tam tawh hle. Infiamna mai bakah rimawi lam hawi pawhin kawng a inhawng reng a, national- lam han luhchilh rum rum te hi ka châk ve hle thin. Mahse, ‘Rei lote nawmna ai chuan țap chunga i hniak hnung rawn zuiin nunna kraws kawng ka thlang zawk ang’ tiin hlaah te hial a lo awm tawh si a. Mosia nun hian min kaihruai țha hlein ka hre bawk a. Aigupta fanu/fapa a vuah niin a tawpah chuan lalber dinhmun luah thei tur a nih laia a mite nena tihduhdah leh hrehawm a thlang ta zawk kha a ropui ka ti a, kei.. ‘Vai ho kara mi hriat hlawh nih tum ve kha, a zahthlak ngawih ngawih a, khatiang dinhmun ka’n it ta chiam mai pawh kha a nih hian a ni lo reng reng tih ka hre ta a, engmah bawhzui ta lem lo chuan ka theihnghilh ta a ni.

Piantharna lamtluang
Lengzem huang chhuahsan a, Gospel a ka pakai tâk avang hian inchhirna ka nei lova, vawite khat mah hi ka la inchhir ngai lo reng reng. Sum leh pai lam ka en lova, mahse pawi tih em em erawh ka nei- concert thar, hla thar, boruak thar nena album pahnihna ka tour pui hman ta lo kha a ni a, la piang thar hman lova, tour neih kha ka thil châk ber a ni.
Pianthar boruak inmung chhohna erawh hi chu a rei tawh a, album thar ka buaipui laite khan rilru-a insual nasa thei hle. ‘Hei hi ka album hmasa ber leh a tawpna a ni ang’ tia ‘Zoram țang fan fan / Derna Anka’ tihchhuah tuma ka thusawi khan min vaw let leh dawt dawt mai a, studio-a a ruktea ka record pawhin ka ngaih a ngam thei tawh lo. Lo zai lut vek pawh ni ila, tichhuak thei dinhmunah hian ka indah ngam lova, a châng chuan tihian ka ngaihtuah țhin, ‘Mi țhenkhat pawhin love song sa tawh loin fakna hla ka sa ang’ an ti a. Mahse, rei pawh a rial hmain love song an sa leh a, Pathianin a hrem chuang hlei nem,” tiin, Engemaw chhuanlam neuh neuh siam a, inkhuhmawi ka tum poh leh ka rilru chu a beidawng tulh dulh zawk a, hlauhthawnnain ka khat nghal bawk țhin.
Ka nu hian, “Mihring hmâa thu sawiin i intiam a ni lova, Pathian hmâa intiam i ni tih hre reng ang che,” min ti a. A tir ațang reng khan lengzem album buaipui hi ka chhungte hian min support reng reng lova, ka tan hian tawngtaina neiin Pathian hnenah ngaihdam an dil thin. Chutih laiin Pu Dina khan ‘Lengzem album’ a ti tlat bawk si a, keini’n promoter dang kan hmu bawk si lo, “Pathian hnenah theih tawp chhuahin min dil pui rawh u,” ka ti tawp mai a. Chuta ka nu kaltlanga chhanna lo lang chu, “I fapa hi fakna hla sa tura talent pek a ni,” tih a ni!
Hla hmasa ber, ‘Derna Anka’ ka han thun zo chiah tihah khan ka hrawk hi a vûng ta vak mai a, thla khat chuang chawlh a ngai ta a, a dam fel dawn emaw tih laiin Kal nâ in min tlakbuak zui leh ta! Kha album kha harsatna leh hrehawmna nasa tak karah a chhuak ve thei ta hram a ni.
Chutah hlawhtlinna in a rawn zui a, sum leh paiah te pawh rual awt lem loin hman tur te chu a awm ve ta zel a, dik tak chuan ka chhungte pawh kha an mihring mihrinna a lo chhuak a, kei ngei pawh duhamna bawihah ka lut reng chu niin, album pahnihna a zu zi dawn khan ka chhungte chuan, “Mama, a la hmâ lutuk lo maw.. Pathian kohna a ni chiah em? tiin min zawt nak nak hlawm nghe nghe a ni.

Nunhlui sunna hun hmang
Lengzem sa tawh lo va, fakna hla hmanga ka hringnun kawng ka zawh țan atanga a ni thumna tlaiah chuan ka khawvel hlui chu ka sûn a. Ka chanchin ziah tuma, “Tichuan, ka nun hlui chu he khawvela vawi te khat mah kir leh tawh lo turin ka thlah liam ta! tih ka han ziah meuh chuan ka kut hi a chawl nghal tawp mai a, engmah ziak chhunzawm thei dinhmunah ka ding ta lo. Seling tlangdung leh khawi maw lai laia eng phet phet ka han hmu a, ‘Saitual, Keifang hall-a concert ka neih lai te, stage-ah ka tlan kual a, sound box chunga ka zuan kai lai te leh fans engemaw zatin min au tuar tuar lai te chu ka mitthlaah hian a lo lang nghal uar uar mai. Ka mittui a tla nghal zawih zawih a, ka lung a leng lutuk a, tawrhzawh rual loh khawpin a nasa a ni. Ka țap chhuak hawm hawm a, Inhnuai lama awmte’n min hriat ka hlau si, tlangval pumpa han țap ta vak vak mai chu a mawi chiah si lo. Mahse, kha tih lai huna ka boruak tawn kha mihring chaknaa dan beh chi emaw mihring theihna zawng zawng hmanga inthlem lungawi chi kha a ni si lo a ni.
Kamis senduk țial, jeans leh sneaker bunin țhingțhi hnapin ka awm a, “Lalpa, hei Vanlalsailova hlui hi i hnenah hruai ang che,” tiin ka țawngțai a. Ka mithmuhah chuan Vantirhkoh pakhat hian Sailova chu zawi te tea hruai ang hian ka hmu a, ‘An hruai ta. Ngui ri riai sak hmel. Nimah se, Zion an thlen hunah nunna thing par chu an tlan tawh ang’ tih hlachâng chu ka rilru-ah a lo lut nghal a.
Zan a tlai țan tawh a, thla pawh a eng fiah kalh mai. Chhum in van boruak khi a bawh chiai mai bawk a, han hawi vel ila, boruak hrim hrim kha a ngui ruai niin a lang. Min sunpui ve ni te hialin ka hria a, kei pawh nasa taka țapin, ‘Kir zai i rel lo’ng maw’, ‘Ka di ka par mawi te’, ‘Nang ngaih vang hian zan mu ka chhing thei lo’ tih te chu ka sawi chhuah theih te an ni a, nun hlui han thlahliam tur kha a nâ ka ti a, ka tuar zo dawn lo ni te’n ka hre hman hial. Tlangban ban vuan meuh chuan tlangval pumpa chu ding țha mumal thei loin ka bu deuh lawp lawp a, darkar khat chhung zet chu chawl loin ka țap a ni. Ka zawi vek a, “Van mipuite u, ka nun hi min khawngaih pui ula, min dem suh u. Min thlamuan ula, min sun pui ve teh u” tiin ka au chhuak a, dinhmun thara inhlan kai kha a chakawm teh meuh mai, mahse dinhmun hlui kha dawn kir loh theih loh a ni a, boruak thara ka han awm tur chu ka lung hi a leng lawk em em mai a ni.

An hrâng lua e
Heti ang deuh hian Setana hian țum thum zet chu lunglenna in min thlem vak tawh a, thla khat hnuah zing dar 3 ve ni tain ka hria, Ar khuang ri chuan min tiharh hlawl mai a. Thawk leh khatah nun hlui ngaihna chu nasa mangkheng hian a rawn tho chhuak leh a, tukverh atang chuan College veng-field a lang a, Keifang, Seling, Champhai tlangdungte chu ka thlir a. Awmngaihna ka hre lo, ka mu leh tawp a, a rukin ka țap ta a, thutlukna ka siam hi a fuh chiah ang maw? Engatinge heti ang dinhmuna ka din tâk mai? Hlim tak leh tu dang ngai lem lova, concert ka neih lai te, fans te’n min lawm a, min bawr laih laih laite kha, aw.. engatinge ka hriat chhuah leh țhin ni!
Ka thawm hriain ka nu leh pate chu room-ah an lo phei nghal a, a tirah chuan thlarau lama ka tui hal vanga ka țap ni-ah an ngai a, “Mama, engnge ni ta, engatinge i țah?” tiin min zawt a, “Setana’n min bei, Ka nun hlui ka ngai ngawih ngawih a ni,” tiin ka chhang a. Tichuan, ka lu chungah kut nghatin min tawngtai pui ta a, mak tak maiin chawp leh chilh hian a chhanna a lo thleng ta a, thawk leh khatah hian ka khur dawt a, ka lunglenna zawng zawng chu lak bo duak ang hi a ni ta nghal a ni. Hemi hnu rei vak lovah heti ang deuha thlemna nasa tak ka tawk leh a, mahse ka țap duh tawh lo a ni. Tun thleng hian zanlaia ka țhangharh te hian khatiang thil kha a thleng leh ang tih ka hlau hle țhin a, theihnghilh hram hram ka tum țhin.

Ngaithla ngam lo
Lungleng mi ka ni a, kei tluka lungleng thei hi mihringah hian an tam ka ring lo. Naupan lai hun ngaihtuah châng pawha mittui tla zawih zawih thei ka ni ve a, ka hla sak reng rengte pawh hi a thluk leh thu ah te pawh hian ka mizia chu a lang chiang awm e. Fakna hla ka sak hnu hian album pakhatna kha ka ngaithla ngam lutuk lova, a chhan chu hun engemaw chen ka lo tour pui tawh a, kha tih lai nun kha ngaihtuah loh theih loh a nih țhin avangin nun hlui ngaih leh vak ka hlau a, ngaihthlak chi-ah ka ngai tawh lo a ni.
Album leak out zawk kha chu ka ngaithla ve fo țhin a, a bik takin, ‘Lo let la, ka kiangah,’ tih leh ‘A tu’n min sel lo se’ tihte hi ka ngaithla zauh zauh țhin.
Ka hla hlui leh tihchhuah hman loh te kha sak dilin a track nen lama min diltu hi an tam hle a. Mahse, tumah sak tir ka tum lo. Țul ka ti lova, hlui hlawn thil a ni tawh a, kei pawhina țha ka tih tawh loh leh țul ka tih tawh loh chu midang tih atan paw’n ka duh lo a ni.

A van lunglenthlak ve le
Kumin Chapchar Kut kan hman hma lawk khan 2003 kuma Lammual-a ka sak tawh, ‘Zoram Țang Fan Fan’ tih chu kha tih hun laia ka incheina ang chiah khan darthlalang hmâah ka ding ta a. Computer atanga ka han play chiah mai tihah lunglenna mu hnu chu kaihthawh a ni leh ta! Darthlalangah chuan ka han inen a, ka lung hi a leng em mai a, ka hnuk a ulh hial a ni. Kha mi țum, ka zai hmâa, ‘A van lunglen thlak ve’ ka tih kha mi țhenkhat chuan sawiselin, ‘Sailova hian Van ram a ngai dawn emaw tih nak a laiin, khawvel hi a la ngai zawk ta fo a ni maw’ an lo ti a ni awm e. Mahse, kei chuan hei hi ka sawi duh, ‘Nun hlui ngaihna châng hre lo leh, ngai ve lo mihring hi an awm ka ring lo. An lo awm a nih paw’n an piangsual tihna a ni ang. Tupawhin a taksa pekna hmasa zawk kha a theihnghilh thei ngai lo.’
‘Sul hnu leh nunhlui ngaihna te’n min bo san reng an tum si lo...
Min vur lua e, i malsawmna te’n khawvel nawm hrephak ve turin, Sual setana'n ka hringnunah doral lian thlem nan a rawn hmang e’ tih hla ang deuh khan nunhlui mual liam ta kha kohkir theih rual a nih loh laiin, theihnghilh theih erawh a ni thei lo thung.

*(Post hlui zawn buaithlak deuh vanga ngenna angin hetah hian post nawn leh a ni)

Engtinnge Khuarel i lo dawnsawn ang?

Ziaktu: Zoramchhani
(Youth Icon 2006) 

Van boruak thiang mawi taka arsi eng rawng inthlak phe neuh neuhte chu ui em ema thlir vawng vawng chungin mutmu tuahsan ka tum ta a. Ka lungngaihna leh lawmna mittui leh hlimna nen ka nihna ang anga min dawhthei tak leh lungsi taka min lo nghak reng thintu ka khum duh tak tangah chuan ka zal ta a ni.

Mahse, he zan boruak thiang mawi tak mai hi mangtha mai lo in, ka tana khuarel ka lo dawnsawn thin dante leh lo hmuahleh dan turte ngaihtuah nan ka hmang leh ta zawk a ni. Mihring tungchhoa kal tute pawh mai hi Siamtuin awmze nei taka a siam kan lo ni vek mai. Kutthemthiam tak tak te kan awm laiin perek vawi hnih vawi thum chhut thlep phawt lo a chhu lut thei lo kan awm a, zirna runa thangchhuahte kan awm laiin, pawl sawn hlei thei lote pawh kan awm.

Thenkhat, mahni lunglenna khawp pawha inawi thei lo kan awm laiin mite lairil leh hmulthi tiding sung sung thei khawp awrawl nei tha leh aw pek thiamte an awm bawk a ni. Mitinte hian Thufing 16:23, "Mifing thinlung chuan a ka a zirtir thin a, a hmuiah thiamna a belhchhah thin' tih thu thi zawm tum ta theuh ila, a tha awm mange aw, ka ti a. Hnam upa leh changkang zawk nundante pawh hi en ila, tingtang tum thiamte, inkhel thiamte leh thiamna chi hrang hrang neite pawh hian induh tâwka chapo pui mai lo a, inngaitlawm takin an inzir belh zel tih a hmuh theih a, chu chuan an chunga khuarel chu hlimna leh lawmna nen an lo hmuak thin niin a hriat theih a ni.

Milian leh mite, mifing leh mi a chungah ruah leh ni eng a danglam chuan loh thin angin kan chung khuarel chu kan inrelbawl dan leh khawsak dan nen thui tak a hriat theih a ni. Mi vanduai bik nia  inhriatna te leh mi beidawng lungngaite chu ka ngaihtuah kai ta zel a.

A chhan chu...
Sual leh lungngaihna ni a, an inngaihtuahna chhan chu kan chunga lo thleng tur hlawhtlinna atana kailawn hlawhchhamna kan hriat thiam loh vang emaw, ruahtui lo thlen hmaa chhum dum lo leh but but hre lo a inbuatsaih loh vang leh dawngdah vang nitein a hriat a ni.
Engpawhnise, chakna aiin finna a tha a, awmkhauh aiin hriatthiamna a that si chuan Lalpa tih hi a tha ber a, chu chuan kan chunga khuarel pawh hlim takin min hmuhtir zel dawn tih ka hre ta a ni. Chutia ka ngaihtuah neuh neuh lai chuan mut chhuakna chuan min rawn zem ta chiai chiai a, tichuan Lalpa hnenah lawmthu ka sawi a, khuarel lo dawnsawn dan tur ka ngaihtuahte chu tui takin ka mutpui ta a ni.

Khuallian thusawi laia an bula hmeichhe din hi a tul ber em?

(Milarte ngaihdan)
A tulna ka hre lem lo khawp mai. Mizo hi chu hnam phungthlu tih takah kan phungthluk vang mai mai niin ka hria. Mahse, eng open air, dawhsan velah ni sa char/ruah sur etc. karah hulhliap awm si lo se, nihliapte an lo ken sak anih chuan thuhran. a bak chu a tulna ka hre lo. Kan “PhungthluK” vang mai mai ni berin ka hria: C Sanga (L)

Thil pawi em em leh thil tha lo taka sawi tur chu niin ka ngai lova. Amaherawhchu, thil tul tak pawh ni lemin a lang lova. Fashion show leh entertainment ngau ngau function-ah te hi chuan model te leh hmeichhe hmelthate’n designer te nen inkaia an lo chhuak hi chu kan hmu teh meuh mai. Tin, entertainment leh commercial advertisement function (product launch, film release etc.) angahte chuan a changtu milar leh star te chu an tilartu atan an tel ngei ngei a tihtheih ang. Hotel changkang, five star hotel-ah te chuan mikhual tha lawm nan a thawktu hmeltha deuhte’n parthi nen mikhual an lawm chawk bawk.
Tin, khawchhak lam- indonesia, Thailand etc. hian engemaw nikhuaa hmeichhe hmeltha tarlan hi an uar em em a tih theih a. Engpawhnise, entertainment khawvelah chuan awm viau zelah ngai ta ila, mi mit la leh hip thei ang bera thil huaihawt kha an tum ber a ni miau a, world news enthin chuan lo chik ta ila, sorkar thil pawimawhah khualliante hmeichhe hmeltha lo tarlan ve hrim hrimna hi chu a vâng hlein ka hria.
Tin, thil pakhat an tarlang tel bawkin ka hria. mizo te hian a hun leh hmun thlira thil tih awm leh awm loh hriatna kawngah hmasawnna tur kan la ngah tih hi.
Hetianga khuallian dinnaa nula kan lo tarlang ve fo mai hian kan khuallian te a tizahawm lo mah mah emaw a tihtheih a ni: Lalngengpuii Tochhawng

He chin dan hi khawvel hmun dangah an ching uar em ka hre em em lova. mi in an duh tlat anih chuan ka sawisel lova, mahse, thusawitu dinpuitu nih hi ka peih loh tur tak thil a nia. nisa hnuaia an han ding reng mai phei hi chu ka lo khawngaih thin.
Tu han chin chhuah nge maw ni reng reng. Khuallian khan dawhsana zamna (stage fright) a nei tlat a, an awm ve reng tul a ti a nih chuan thudang ni se. Khawng taka sipai ang maia an lo din ve reng hi tul ka ti lova, dawhsana an va hruai, khuallian kha a thusawina hmun tur a thlen tawh chuan, an ni kha chu kir leh mai se.
Duh leh khuallian thusawi, tih tur a tih zawhah han hruai leh mai se, tih hi ka ngaihdan a ni e: Rebecca Saimawii

A chang chang chuan a tha ve tho a lawm ka ti a, a zawng a za erawh chuan mite hian mizo hmeichiate hi hman lutuk leh pawn lama inhmang tam lutukah min ngai ang tih ka hlauva.
Hnam thil bik angah te chuan nalh tak taka kan nulate an han inchei a, an inlan te hi hmuhnawm ka ti a, a zawng a za a, engemaw function awm deuh hleka an han inphochhuak nghal erawh hi chu a hmanthlak lutuk em aw ka ti.
Ti ve khang lang ila, kan hun lai kha chuan hetianga thusawitu bula hmeichhia ding thina hi an awm ngai lova, engtik hun lai atanga an chin chhuah nge pawh ka hre chiah lo. Thusawitu bulah hian hmeichhia ni lo, mipate pawh hi ding ta se, a zahawm zawk mai thei.
Ka hlauhthawn bera chu, hnam dangte hian hman min ti lutuk ang tih hi a ni a, thusawitu bula kan hmeichhiate an ding thin hi a nihna takah chuan ka rilru a kamna hi a rei tawh a ni: Vanhlupuii

Mipui hmaah kan ding ve ta fova, chuta ka lo tawnhriat tawhna atang chuan mipui boruak zawh loh leh zam chang hi ka nei ve fova. Chutih laia, dinpui an awm hi chuan tlem chuan a nuam ve khawp mai. ni e, nuam ka ti a, mahni inrintawk pawh a awl khawp mai. A tul lo zawng pawhin a sawi theih thova, thil tul lo lutuk kan ti te pawh a ang ve thei thova, sawisel dawnin sawisel tur em em ka hriat hran loh laiin, an tel lo pawhin a tihtheih tho ka ti.
He thil hi chu a nihna takah chuan, a buatsaihtute khan tul-a an hriat chuan sawiselna em em ka hre lova, lehlamah chuan inchawimawina te pawh a ni ve thei thova, a tihropui theihna lai te pawh awm ve tho chuan ka hria. Thil tul berah chuan ka ngai hran chuang lo: Mali (LPS)

Tul ka ti lo lutuk, khatianga hmeichhiate an dintir kha, an khawngaih thlak ka ti tak zet zet. Mi ramah khawiah mah an ti ngai lova, kan ramah chiah kan ti thin ni maiin ka hria. Hetiang thil hi tu tihchhuah nge ni a, tute chinchhuah nge maw ni dawn, a mak ka ti a, ching tawh suh se.
Hmeichhiate an tizahawm lo zawk ka ti a, he thil hian kan society-ah pawh nghawng tha lo deuh chu a la pawchhuak ngei ngei ang. Ka ngaihdan dik tak ka’n sawi anga, engemaw funciton i lo vela, thusawitu bula lo din ve hian ka nuih a za tlat a, thil phuahchawp leh intih ropui tumna a ni. Thu an sawi rei leh an ding rei a ni mai a, he ngaihdan thlawptu pawh hi an tam khawp mai. An sawi rik hi ka hre fo ani. Engvanga hmeichhe din tir nge an nih a, engnge a tulna chhan?
Hetiang hian ngenna ka siam duh a, thil tul lo leh hmeichhe zahawmna thlenga tihbawrban theihna hi tihtawp ni thei se ka ti a, hmeichhiate pawhin hetianga sawmna leh ngenna an dawn pawhin hnar ngam tawh se, ka ti khawp mai: Ngurthangvela (NGTV)